అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో పాకిస్తాన్ దౌత్యపరమైన చొరవను తెరపైకి తీసుకొచ్చింది. ఇరాన్ నాయకత్వంతో పాకిస్తాన్ కీలక స్థాయి చర్చలు జరిపినట్లు అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి మొహ్సిన్ నఖ్వీ స్పష్టం చేశారు. పాకిస్తాన్ ఆర్మీ చీఫ్ ఫీల్డ్ మార్షల్ అసిమ్ మునీర్తో కలిసి ఇరాన్ అధ్యక్షుడిని కలిసినట్లు ఆయన తెలిపారు. అమెరికా-ఇరాన్ వివాదానికి రాజకీయ, దౌత్యపరమైన పరిష్కారం కనుగొనడమే చర్చల ప్రధాన ఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది. గతంలో ఇస్లామాబాద్లో కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందాన్ని మళ్లీ తెరపైకి తీసుకొచ్చే విధంగా చర్చించినట్లు నఖ్వీ చెప్పారు. ఈ ప్రయత్నం ద్వారా రెండు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు తగ్గించేందుకు మార్గం ఏర్పడుతుందని పాకిస్తాన్ భావిస్తోంది. చర్చలు నిర్మాణాత్మకంగా జరిగాయన్నారు. అనేక అంశాల్లో గణనీయమైన పురోగతి సాధించినట్లు కూడా ఆయన తెలిపారు. ఇరాన్ వైపు నుంచి తమ అభిప్రాయాలు, ఆందోళనలను స్పష్టంగా వెల్లడించినట్లు పాకిస్తాన్ చెబుతోంది. అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య నేరుగా చర్చలకు వాతావరణం కల్పించడమే ఇప్పుడు అసలు సవాలుగా మారింది. పాకిస్తాన్ గత కొంతకాలంగా మధ్యవర్తిత్వ పాత్రను పోషించేందుకు ఆసక్తి చూపుతోంది. అయితే ఈ ప్రయత్నం ఎంతవరకు ఫలిస్తుందన్నది మాత్రం స్పష్టంగా తెలియాల్సి ఉంది. పశ్చిమాసియాలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు పాకిస్తాన్పై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఇస్లామాబాద్ శాంతి చర్చలకు వేదికగా మారాలని ప్రయత్నిస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. మరి పాకిస్తాన్ చొరవ అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య నిజమైన దౌత్య పరిష్కారానికి దారి తీస్తుందా అన్నదే ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్నగా మారింది.
పాకిస్తాన్ ప్రస్తావిస్తున్న అవగాహన ఒప్పందం ఇప్పుడు ఈ చర్చల్లో ప్రధాన అంశంగా మారింది. అయితే ఆ ఒప్పందానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను పాకిస్తాన్ తాజా ప్రకటనలో వెల్లడించలేదు. అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య ఉన్న ప్రధాన విభేదాలను పరిష్కరించడం అంత సులభమైన ప్రక్రియ కాదు. భద్రత, అణు కార్యక్రమం, ఆంక్షలు, ప్రాంతీయ ప్రభావం వంటి అంశాలు దౌత్య చర్చల్లో కీలకంగా ఉంటాయి. అందుకే ఒక అవగాహన పునరుద్ధరణతోనే మొత్తం వివాదం పరిష్కారమవుతుందని చెప్పడం తొందరపాటు అవుతుంది. అయితే చర్చలకు ఒక రూపకల్పన కల్పించడం మాత్రం తొలి అడుగుగా ఉపయోగపడవచ్చు.పాకిస్తాన్ ఇప్పుడు ఆ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకోవాలని చూస్తోంది. ఇరాన్తో తనకు ఉన్న భౌగోళిక, రాజకీయ సంబంధాలను దౌత్యపరమైన మార్గంలో వినియోగించాలని ఇస్లామాబాద్ భావిస్తోంది. అమెరికాతో కూడా పాకిస్తాన్కు భద్రతా, వ్యూహాత్మక సంబంధాల చరిత్ర ఉంది. ఈ రెండు సంబంధాల మధ్య సమతుల్యత సాధించడం పాకిస్తాన్కు పెద్ద సవాలే. ఇరాన్ అధ్యక్షుడితో జరిగిన సమావేశంలో పాకిస్తాన్ ఆర్మీ చీఫ్ అసిమ్ మునీర్ కూడా పాల్గొనడం ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది.
సాధారణ దౌత్య చర్చలకు భిన్నంగా సైనిక నాయకత్వం కూడా ఈ సంప్రదింపుల్లో భాగమైంది.పశ్చిమాసియాలో భద్రతా పరిస్థితులు తీవ్రంగా ఉన్న సమయంలో ఈ భేటీ జరగడం గమనార్హం.అమెరికా-ఇరాన్ ఘర్షణ ప్రభావం ప్రాంతీయ భద్రతపై పడే అవకాశాలు పాకిస్తాన్కు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.ఇరాన్ పాకిస్తాన్కు సరిహద్దు దేశం కావడం కూడా ఈ అంశంలో కీలకంగా మారింది.సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో అస్థిరత పెరగకుండా చూడటం ఇస్లామాబాద్కు వ్యూహాత్మక అవసరం.అదే సమయంలో పాకిస్తాన్ తనను తాను ప్రాంతీయ శాంతి ప్రక్రియలో భాగస్వామిగా చూపించుకోవాలని చూస్తోంది. అయితే అమెరికా ఈ చొరవను ఎలా స్వీకరిస్తుందన్నది అత్యంత కీలకమైన అంశం.పాకిస్తాన్ మాటలకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఎంత విశ్వసనీయత లభిస్తుందన్నదీ చూడాల్సి ఉంది. పాకిస్తాన్ చొరవకు ఇరాన్ వైపు నుంచి సానుకూల వాతావరణం కనిపించిందని నఖ్వీ చెబుతున్నారు. కానీ అమెరికా వైఖరి ఈ మొత్తం ప్రక్రియకు కీలకంగా మారనుంది. ఎందుకంటే ఏదైనా అవగాహన అమల్లోకి రావాలంటే అమెరికా కూడా దానిని అంగీకరించాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల పాకిస్తాన్కు మధ్యవర్తిత్వం చేయడం అంత తేలికైన పని కాదు. ఇరుపక్షాలను ఒకే చర్చా వేదికపైకి తీసుకురావడానికి భారీ దౌత్య ప్రయత్నం అవసరం.
పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న సమయంలో పాకిస్తాన్ తన దౌత్య ప్రయత్నాలను ముమ్మరం చేసింది. పాకిస్తాన్ ప్రస్తుతం మధ్యవర్తిగా తన పాత్రను బలపరుచుకోవాలని చూస్తోంది.ఇరాన్తో సన్నిహిత సంబంధాలు, అమెరికాతో ఉన్న పాత వ్యూహాత్మక అనుబంధం తనకు కొంత అవకాశం ఇస్తాయని ఇస్లామాబాద్ భావిస్తోంది.కానీ రెండు దేశాల విశ్వాసాన్ని ఒకేసారి పొందడం పాకిస్తాన్కు పెద్ద సవాలే.అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య నిజమైన శాంతి చర్చలకు దారి తీస్తుందా, లేక మరో దౌత్య ప్రయత్నంగానే మిగిలిపోతుందా అన్నదే ఇప్పుడు అసలు ఉత్కంఠ. మొత్తానికి అమెరికా-ఇరాన్ వివాదంలో పాకిస్తాన్ దౌత్య కార్డును ప్రయోగిస్తోంది. ఇరాన్తో చర్చలు సానుకూలంగా జరిగాయని ఇస్లామాబాద్ చెబుతున్నా… అసలు పరీక్ష మాత్రం ముందుంది. అమెరికా ఈ మధ్యవర్తిత్వాన్ని అంగీకరిస్తుందా? గత అవగాహన ఒప్పందం మళ్లీ తెరపైకి వస్తుందా? పాకిస్తాన్ ప్రయత్నం నిజంగా యుద్ధానికి ముగింపు పలికే దిశగా సాగుతుందా? అనేది చూడాల్సి ఉంది.