పొరుగు దేశం బంగ్లాదేశ్కు మనం అందిస్తున్న విద్యుత్ సరఫరా అంశంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం తాజాగా ఒక కీలకమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. మన దేశం నుంచి ఆ దేశానికి ఎగుమతి అయ్యే ప్రతి యూనిట్ కరెంట్ పై సెటిల్మెంట్ నోడల్ ఏజెన్సీ పేరిట అదనంగా అర పైసా రుసుమును ప్రతిపాదించారు. బోర్డర్స్ నుండి జరిగే విద్యుత్ రవాణా భద్రతతో పాటు గ్రిడ్ నిర్వహణ, మీటరింగ్, లెక్కల సజావు ప్రక్రియల నిర్వహణ కోసమే ఈ అదనపు ఛార్జీలు విధిస్తున్నట్లు స్పష్టమైంది. ఈ కొత్త నిబంధన అమల్లోకి వస్తే ప్రస్తుతం మన దేశం నుంచి బంగ్లాదేశ్కు వెళ్లే సుమారు 1160 మెగావాట్ల విద్యుత్ సరఫరాపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం పడనుంది. అంతర్జాతీయ సరిహద్దుల విద్యుత్ వాణిజ్యాన్ని పర్యవేక్షించే కేంద్ర విద్యుత్ నియంత్రణ మండలి తొలుత ప్రతి యూనిట్కు పూర్తి స్థాయిగా ఒక పైసా ఛార్జీ వసూలు చేయాలని భావించింది.
అయితే ఈ ప్రతిపాదనపై బంగ్లాదేశ్ పవర్ డెవలప్మెంట్ బోర్డ్ గట్టిగా అభ్యంతరం తెలపడంతో ఇరువర్గాల మధ్య జరిగిన చర్చల ఫలితంగా ఆ భారాన్ని సగానికి సగం తగ్గించడం విశేషం. కొత్తగా విధించిన ఈ ఛార్జీలు సాధారణ విద్యుత్ టారిఫ్కు అదనం అయినప్పటికీ అక్కడి ప్రభుత్వానికి ఇది పెద్ద ఆర్థిక భారంగా మారబోదని అంచనా వేస్తున్నారు. కుదుర్చుకున్న ఒప్పందం ప్రకారం బంగ్లాదేశ్ పూర్తి స్థాయిలో 1160 మెగావాట్ల కరెంట్ను నిరంతరాయంగా వినియోగిస్తే గంటకు సుమారు ఐదు వేల ఎనిమిది వందల రూపాయల అదనపు సర్ఛార్జ్ పడుతుంది. ఈ సరికొత్త పన్నుల విధానాన్ని, అంతర్గత చెల్లింపుల ప్రక్రియను ఎటువంటి అంతరాయాలు లేకుండా క్రమబద్ధీకరించడానికి బంగ్లాదేశ్ విద్యుత్ శాఖ వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. భారత్కు చెందిన ప్రతిష్టాత్మక ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ అయిన ఎన్టీపీసీ విద్యుత్ వ్యాపార్ నిగమ్ లిమిటెడ్తో అధికారికంగా ప్రత్యేక ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడానికి ఆ దేశం ఇప్పుడు పూర్తి స్థాయిలో సిద్ధమైంది. ఈ సరికొత్త ప్రక్రియకు సంబంధించి బంగ్లాదేశ్ ఆర్థిక శాఖ ఆమోదం కోరుతూ అక్కడి అధికారులు ప్రత్యేక నివేదికలను కూడా అత్యవసరంగా పంపడం జరిగింది. ఈ నోడల్ ఏజెన్సీ ఒప్పందం కుదరడం వల్ల వివిధ విద్యుత్ ఉత్పత్తి సంస్థలకు విడివిడిగా చెల్లింపులు చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా పని ఎంతో సులభతరం అవుతుంది. ఒకవేళ ఈ కీలకమైన ఒప్పందంలో అనూహ్యమైన జాప్యం జరిగితే మాత్రం భవిష్యత్తులో విద్యుత్ సరఫరాలో తీవ్రమైన సాంకేతిక సమస్యలు వచ్చే ప్రమాదముందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. సరిగ్గా ఇలాంటి సమయాల్లోనే అధికారుల మధ్య సమన్వయం లోపిస్తే వ్యాపార సంబంధాలు దెబ్బతినే అవకాశం లేకపోలేదు.ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్ మన దేశం నుంచి వివిధ రకాల వాణిజ్య ఒప్పందాల ద్వారా మొత్తం 2656 మెగావాట్ల భారీ విద్యుత్ను దిగుమతి చేసుకుంటోంది. ఈ భారీ సరఫరాలో ఎన్టీపీసీతో పాటు దమోదర్ వ్యాలీ కార్పొరేషన్, త్రిపుర స్టేట్ ఎలక్ట్రిసిటీ బోర్డు మరియు ప్రముఖ సెమ్కార్ప్ సంస్థల ద్వారా కరెంట్ అందుతోంది. ఇవి కాకుండా జార్ఖండ్లోని అదానీ పవర్ ప్లాంట్ నుంచి ఏకంగా సుమారు 1500 మెగావాట్ల కరెంట్ను ఆ దేశం ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా కొనుగోలు చేస్తోంది. అయితే అదానీ సంస్థతో కుదుర్చుకున్న పాత ఒప్పందంలోనే ఈ రకమైన అదనపు ఛార్జీల నిబంధనలు అప్పట్లోనే పొందుపరిచి ఉన్నాయని బంగ్లా అధికారులు స్పష్టం చేశారు. అందువల్ల ఆ ఒక్క సంస్థకు సంబంధించి ప్రత్యేకంగా వేరే కొత్త ఒప్పందం కుదుర్చుకోవాల్సిన అవసరం లేదని అక్కడి వర్గాలు స్పష్టం చేశాయి.మన దేశం నుంచి ప్రస్తుతం విద్యుత్ కొనుగోలు చేస్తున్న ఇతర పొరుగు దేశాలైన నేపాల్, భూటాన్ కూడా ఇదే తరహా పద్ధతిని పాటిస్తున్నాయి. ఆ దేశాలు కూడా ఇప్పటికే ప్రతి యూనిట్కు సరిగ్గా ఇదే మోతాదులో అర పైసా చొప్పున నోడల్ ఏజెన్సీ ఛార్జీలను క్రమం తప్పకుండా చెల్లిస్తుండటం ఇక్కడ గమనార్హం. అంతర్జాతీయ విద్యుత్ గ్రిడ్ నిర్వహణలో ఈ రకమైన రుసుములు సాధారణమే అయినప్పటికీ పక్క దేశాలతో వాణిజ్య సంబంధాలను సమతుల్యంగా ఉంచడం అత్యంత అవసరం. ఏ చిన్న అంశం తేడా వచ్చినా పొరుగు దేశాల మధ్య సంబంధాలు దెబ్బతింటాయి కాబట్టి భారత్ అన్ని విషయాలను ఎంతో వ్యూహాత్మకంగా బేరీజు వేసుకుంటోంది. ఈ క్రమంలోనే ఎక్కడా అతిగా వ్యవహరించకుండా అన్ని దేశాలకు ఒకే రకమైన నిబంధనలను అమలు చేసేలా జాగ్రత్త పడుతోంది.సరిహద్దు దేశాల వాణిజ్యంలో పారదర్శకతను పెంచడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం దీర్ఘకాలంలో మన గ్రిడ్ వ్యవస్థకు ఎంతో మేలు చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. బంగ్లాదేశ్ కూడా ఈ చిన్నపాటి సర్ఛార్జ్ నిబంధనను పెద్దగా వ్యతిరేకించకుండా ఆమోదించడం ఇరు దేశాల మధ్య సత్సంబంధాలకు నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది. పొరుగు దేశం బంగ్లాదేశ్కు విద్యుత్ సరఫరా విషయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో ఒక నూతన ఒరవడికి తెరలేపింది. గ్రిడ్ నిర్వహణ , సరిహద్దు రవాణా ఖర్చుల నిమిత్తం ప్రతి యూనిట్పై అర పైసా చొప్పున అదనపు రుసుము విధించడం ఇరు దేశాల మధ్య ఆర్థిక సంబంధాలను మరింత క్రమబద్ధీకరిస్తుంది.నేపాల్, భూటాన్ దేశాల తరహాలోనే బంగ్లాదేశ్ కూడా ఈ నిబంధనను ఆమోదించడం, ఎన్టీపీసీతో ప్రత్యేక ఒప్పందాలకు సిద్ధపడటం గ్రిడ్ వ్యవస్థ పారదర్శకతకు నిదర్శనం. భవిష్యత్తులో ఎలాంటి సాంకేతిక సమస్యలు తలెత్తకుండా రెండు దేశాలు సమన్వయంతో ముందుకు వెళ్లడం విద్యుత్ రంగానికి ఎంతో మేలు చేస్తుందనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది.