Sheikh Hasina vs Muhammed Yunus: బంగ్లాదేశ్లో షేక్ హసీనా ప్రభుత్వం కూలిపోయి ఆగస్టు 5, 2025 నాటికి ఏడాది పూర్తయింది. గత ఏడాది జరిగిన తిరుగుబాటు ఉద్యమం హసీనాను భారత్కు పారిపోయేలా చేసింది. నోబెల్ గ్రహీత మహ్మద్ యూనస్ నేతృత్వంలో తాత్కాలిక ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. ఈ ఏడాదిలో బంగ్లాదేశ్లో ఏం జరిగింది? హసీనా పార్టీ అవామీ లీగ్పై దాడులు, ఆమెపై కేసులు, యూనస్ పాలనపై సైన్యాధ్యక్షుడి అసంతృప్తి, భారత్, చైనా, పాకిస్తాన్తో సంబంధాలపై ఆరోపణలు ఏమిటి?
2024 ఆగస్టు 5న బంగ్లాదేశ్లో విద్యార్థుల నేతృత్వంలోని భారీ ఆందోళనలు షేక్ హసీనా ప్రభుత్వాన్ని కూల్చాయి. 1971 బంగ్లాదేశ్ విమోచన యుద్ధ సైనికుల సంతతికి 30% ఉద్యోగ కోటా నిర్ణయం తీసుకోవడంతో హసీనాపై వ్యతిరేకత మొదలైంది. అలాగే హసీనా 15 ఏళ్ల పాలనపై అసంతృప్తితో ఇది జాతీయ ఉద్యమంగా మారింది. జూలై-ఆగస్టు 2024లో జరిగిన హింసాత్మక నిరసనల్లో 1,400 మంది మరణించారని ఐక్యరాష్ట్ర నివేదికలు తెలిపాయి. హసీనా హెలికాప్టర్లో ఢాకా నుంచి భారత్లోని త్రిపుర రాజధాని అగర్తలాకు పారిపోయారు. ఆమె గణభవన్ నివాసం, పార్లమెంట్పై ఆందోళనకారులు దాడి చేసి, దోపిడీ, ధ్వంసం చేశారు. ఈ ఘటనలు బంగ్లాదేశ్ను అస్థిరతలోకి నెట్టాయి.
ఆగస్టు 6, 2024న విద్యార్థి నాయకుల సిఫార్సుతో నోబెల్ గ్రహీత మహ్మద్ యూనస్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వ ప్రధాన సలహాదారుగా నియమితులయ్యారు. ఆగస్టు 8న ఆయన నాయకత్వంలో తాత్కాలిక ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. యూనస్ శాంతి, ఆర్థిక పునరుద్ధరణ, స్వేచ్ఛాయుత ఎన్నికలకు కట్టుబడినట్లు ప్రకటించారు. అయితే, ఆర్థిక సంక్షోభం, అస్థిర నిర్ణయాల కారణంగా సంస్కరణలు ఆలస్యమయ్యాయి. ఈ ఏడాది మే నాటికి ఎన్నికలు నిర్వహించాలని యూనస్ ప్రకటించినప్పటికీ, తర్వాత దీనిని 2026కి వాయిదా వేశారు. యూనస్ ప్రభుత్వం అవామీ లీగ్ను నిషేధించి, హసీనాతో సహా పలువురు నాయకులపై కేసులు నమోదు చేసింది.
హసీనా పతనం తర్వాత, అవామీ లీగ్ సభ్యులపై విస్తృత దాడులు జరిగాయి. 2024 ఆగస్టు నుంచి 2025 మార్చి వరకు 119 మంది హింసలో మరణించారని, 75 మంది గాయపడ్డారని హ్యూమన్ రైట్స్ సపోర్ట్ సొసైటీ నివేదిక తెలిపింది. అవామీ లీగ్ నాయకుల ఇళ్లు, వ్యాపారాలు దోపిడీకి గురయ్యాయి. హసీనా తండ్రి షేక్ ముజిబుర్ రెహమాన్ నివాసం చేయబడింది. హిందూ, క్రైస్తవ, బౌద్ధ మైనారిటీలపై 2,010 దాడులు జరిగాయని, 157 ఇళ్లు, 69 ఆలయాలు దెబ్బతిన్నాయని నివేదికలు తెలిపాయి. హసీనా ఈ దాడులను యూనస్ ఆధ్వర్యంలోని ఫాసిస్ట్ రాజ్యంగా అభివర్ణించారు.
హసీనాపై బంగ్లాదేశ్లో హత్య, అవినీతి ఆరోపణలతో కేసులు నమోదయ్యాయి. 2024 జూలై-ఆగస్టు నిరసనల్లో ఆమె ప్రభుత్వం ప్రొటెస్టర్లపై హింసాత్మక చర్యలకు ఆదేశించినట్లు లీకైన ఆడియో రికార్డింగ్లు చెబుతున్నాయి. బంగ్లాదేశ్ ఇంటర్నేషనల్ క్రైమ్స్ ట్రిబ్యునల్ (ఆమెతో పాటు 203 మందిపై కేసులు నమోదు చేసింది, వీరిలో 73 మంది కస్టడీలో ఉన్నారు. డిసెంబర్ 2024లో హసీనా, 72 మందిపై జాయ్ బంగ్లా బ్రిగేడ్ అనే సమూహం ద్వారా తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని అస్థిరపరిచే కుట్ర ఆరోపణలతో మరో కేసు నమోదైంది. హసీనా ఈ ఆరోపణలను ఖండించారు, యూనస్ను జెనోసైడ్ మాస్టర్మైండ్ గా ఆరోపించారు.
హసీనా, అవామీ లీగ్ నాయకులు యూనస్ పాశ్చాత్య దేశాలతో కలిసి హసీనా పతనానికి కుట్ర పన్నినట్లు ఆరోపించారు. 2024 జూలై నిరసనలను అమెరికా CIA, పాకిస్తాన్ ISI సమన్వయంతో నిర్వహించినట్లు కొన్ని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. హసీనా బే ఆఫ్ బెంగాల్లోని సెయింట్ మార్టిన్ దీవిలో అమెరికాకు నావికా స్థావరం ఇవ్వడానికి నిరాకరించడం ఈ కుట్రకు కారణమని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. యూనస్ భారత్తో సంబంధాలను నిర్లక్ష్యం చేస్తూ, హసీనాను అప్పగించాలని డిమాండ్ చేశారు. బీజింగ్ సందర్శనలో యూనస్ ఈశాన్య భారత్ను ల్యాండ్లాక్ అని, బంగ్లాదేశ్ దానికి సముద్ర రక్షకం అని వ్యాఖ్యానించడం భారత్లో వివాదాస్పదమైంది. ఈ వ్యాఖ్యలు భారత్-బంగ్లాదేశ్ సంబంధాలను దెబ్బతీశాయని హసీనా ఆరోపించారు.
యూనస్ ప్రభుత్వం చైనా, పాకిస్తాన్తో సంబంధాలను బలోపేతం చేస్తున్నట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. 2024లో యూనస్ బీజింగ్ సందర్శనలో చైనా ఆర్థిక సహాయం కోరారు. పాకిస్తాన్తో సంబంధాలు మెరుగుపడ్డాయని, హసీనా పతనంలో పాకిస్తాన్ ISI పాత్ర ఉందని కొన్ని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. హసీనా ప్రభుత్వం చైనా-పాకిస్తాన్లతో సంబంధాలను సమతుల్యం చేసినప్పటికీ, యూనస్ పాలనలో జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ వంటి ఇస్లామిస్ట్ గ్రూపులకు మద్దతు పెరిగిందని, ఇది చైనా-పాకిస్తాన్ ఆసక్తులకు అనుకూలమని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఈ సంబంధాలు భారత్కు వ్యతిరేకంగా మలిచిన కుట్రలుగా హసీనా అభివర్ణించారు. Sheikh Hasina vs Muhammed Yunus.
బంగ్లాదేశ్ సైన్యాధ్యక్షుడు జనరల్ వాకర్-ఉజ్-జమాన్, యూనస్ పాలనపై అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. 2024 జూలై నిరసనల తర్వాత సైన్యం పౌర చట్ట వ్యవస్థ కుప్పకూలడంతో నియంత్రణ తీసుకుంది. అయితే, ఎన్నికలు ఆలస్యం కావడం, యూనస్ ప్రభుత్వం సంస్కరణలను వాయిదా వేయడం సైన్యాన్ని అసంతృప్తికి గురిచేసింది. 2025 డిసెంబరు నాటికి ఎన్నికలు నిర్వహించాలని జనరల్ వాకర్ హెచ్చరించారు, లేకుంటే సైన్యం దేశ రక్షణ విధులను నిర్వహించలేదని అన్నారు. యూనస్ సైన్యాన్ని పౌర విధుల్లో ఉంచడం, జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ వంటి గ్రూపులకు మద్దతివ్వడం సైన్యంలో అసంతృప్తిని పెంచింది.
షేక్ హసీనా పతనం తర్వాత బంగ్లాదేశ్ రాజకీయ, ఆర్థిక, సామాజిక సంక్షోభంలో కూరుకుపోయింది. అవామీ లీగ్పై నిషేధం, మైనారిటీలపై దాడులు, యూనస్ పాలనలో అస్థిరత ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. హసీనా భారత్లో ఉంటూ తన పార్టీని సమన్వయం చేస్తున్నారు, యూనస్పై జెనోసైడ్, ఫాసిస్ట్ ఆరోపణలు చేస్తున్నారు. యూనస్ ప్రభుత్వం ఎన్నికలు, సంస్కరణలపై దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉంది. భారత్, చైనా, పాకిస్తాన్లతో సంబంధాలు బంగ్లాదేశ్ భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తాయి. ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉంటూ, రాజకీయ స్థిరత్వం కోసం ఒత్తిడి తెస్తేనే దేశం పురోగతి సాధించగలదు.